Almere wil bewoner keuzevrijheid bieden

Experimenteren en nieuwe en duurzame woonoplossingen aanjagen. Dat is de missie van Het Woningbouwatelier, een initiatief van de gemeente Almere,  het Ministerie van Binnenlandse Zaken en het Rijksvastgoedbedrijf. Klein wonen is een van de belangrijke thema’s met de BouwExpo als meest duidelijke voorbeeld. En er komt meer aan! ,,Almere is de kraamkamer, de broedplaats, voor het nieuwe wonen’’, zegt atelierleider Reimar von Meding.

Het Woningbouwatelier begint in 2015 met het uitdagen van de bouwwereld om te komen met plannen voor duurzame, betaalbare en kwalitatief goede huurwoningen met een huurprijs van maximaal 550 euro per maand. Inmiddels is in de Almeerse wijk Zandpoort de bouw van 58 Goedhuur-woningen gestart. ,,Maar we zetten in op verschillende thema’s’’, vertelt Reimar. ,,Onder meer op duurzaamheid, de verduurzaming van bestaande woningen, inspelen op demografische veranderingen als wonen met hulp en natuurlijk klein wonen.’’

De BouwExpo Tiny Housing in Almere-Poort is inmiddels landelijk bekend en een van de succesnummers van Het Woningbouwatelier. ,,De komende tijd worden de winnende ontwerpen allemaal gebouwd en de al gebouwde huisjes zoveel mogelijk bewoond’’, aldus de van oorsprong Duitse architect. ,,Het was tijdens de BouwExpo leuk om te zien dat er zoveel mensen geïnteresseerd zijn in klein wonen. Wat we niet hadden verwacht was dat daaronder ook een grote groep ouderen is. Zij hebben aangegeven dat zij aan het einde van hun wooncarrière graag kleiner willen wonen en hun te grote gezinswoning willen verlaten. Dat was voor ons aanleiding om daar verder mee te gaan, want door kleine woonvormen te ontwikkelen kunnen we helpen om de woningmarkt van het slot te halen. Er worden best veel woningen bewoond door mensen die liever anders zouden willen wonen, waaronder ouderen die een te groot huis hebben. Met een concept voor kleine woningen kunnen we ervoor zorgen dat er meer gezinswoningen vrij komen. Dat hoeft niet altijd op nieuwe bouwgrond, maar kan ook door wijken te verdichten. In bestaande wijken is vaak ook ruimte , die zeker geschikt is voor kleine woningen. We gaan daar binnenkort mee aan de slag.’’

Een al lopend experiment is Bottom up kantoortransformatie. ,,Dat is momenteel een wat moeilijk dossier, omdat door de krapte op de woningmarkt projectontwikkelaars zich massaal storten op leegstaande kantoorcomplexen. Er wordt daardoor te vaak aan de markt voorbij ontwikkeld. De ontwikkelaar bouwt de complexen om tot woonfunctie en de bewoner huurt of koopt. Dat is niet altijd duurzaam. Wij willen ons met dit experiment niet alleen richten op kantoortransformatie, maar dit ook voor de individuele bewoner toegankelijk maken. Zodat je als individu je eigen woning kunt maken binnen het complex. Daarin kan iemand dan ook kiezen voor een tiny house. Niet eentje op wielen in het gras, maar binnen het complex. We willen ontwikkelaars een kant opduwen om anders te denken en de ontwikkeling meer af te stemmen op de bewoner’’, aldus Reimar, die met Het Woningbouwatelier ook graag de mogelijkheden van woningsplitsing wil gaan bekijken. ,,Dan heb je het ook over het ontstaan van kleine woningen. Dat is iets wat wij misschien ook kunnen gaan stimuleren. We hebben dat nog niet uit gekristalliseerd, maar het is wel iets waarover we serieus willen nadenken.’’

De bewoner als uitgangspunt is een belangrijke pijler van de filosofie van Het Woningbouwatelier. ,,Almere wil graag de bewoner keuzevrijheid bieden. Dat de eindgebruiker zoveel mogelijk zijn eigen woning kan realiseren. Daarom hebben wij ook het WikiHouse omarmt op de BouwExpo. Door open source te werken is er een bouwvorm ontstaan met een compleet andere filosofie, waarbij veel stations in de traditionele bouw worden overgeslagen. Je kunt met deze bouwvorm eenvoudig je eigen huis bouwen met alleen een computerbestandje en een hamer.’’ Een ander voorbeeld is de prijsvraag Who Cares?, waarin initiatiefnemers een plan konden maken voor wonen in combinatie met zorg in Almere’s oudste stadsdeel Haven. Er rolden twee winnende plannen uit met daarin ook kleine woonvormen als tiny houses, mantelzorgwoningen, huisjes in de achtertuin om kinderen op zichzelf te laten wonen, woongemeenschappen en een hofje.

De medewerkers van Het Woningbouwatelier gaan de winnaars in Almere-Haven nu helpen de plannen verder te ontwikkelen. ,,Marktpartijen moeten hier mee aan de gang gaan. Er moeten barrières worden geslecht. Wij geven de winnaars nu feedback en leggen voor hen de juiste links naar onder meer gemeentelijke afdelingen’’, zegt Reimar. ,,Plannen voor voorzieningen die niet direct in het Bouwbesluit passen dragen wij ook aan bij de landelijke overheid. Maar dat gooi je niet zo maar om. Wachten op een wetswijziging is natuurlijk killing voor een project. Onze ervaring is echter dat als je er echt induikt er best nog heel veel ruimte is binnen de huidige wet- en regelgeving. Wij wijzen de planmakers ook op de uitzonderingsmogelijkheden en hoe je veel plannen toch kunt uitvoeren binnen de regels. Dat hebben we ook gezien met de tiny houses op de BouwExpo. Daar dachten we in eerste instantie ook dat sommige oplossingen niet konden, maar samen met de gemeente hebben we een manier gevonden om dit toch binnen het Bouwbesluit te realiseren. We hebben een precedent geschapen, die heel belangrijk is voor de bouw van tiny houses. Zo hebben de makers van het Tiny-A-huisje nu ook een plan gemaakt voor een klein buurtje met vier verschillende tiny houses in het Almeerse buitengebied Oosterwold. Dat is een project dat direct is voortgekomen uit de BouwExpo.’’

De kennis en ervaringen van Het Woningbouwatelier is voor iedereen beschikbaar. ,,Ik werd deze week nog gebeld door een kleine gemeente uit Friesland, die tiny houses voor ouderen wil initiëren. Wij zetten ons primair in voor de Almeerse woningmarkt, om die aantrekkelijker en vernieuwend te maken. Wij doen en proberen hier uit, maar alles wat wij doen krijgt hopelijk ook navolging in andere gemeenten en landen. Dus als zij gebruik willen maken van onze kennis, zeggen wij: ‘kom maar ophalen die info!’

Lees het volledige artikel in Klein Wonen Magazine editie 1