Bescherm je gevel zonder kwast

Voor de bescherming van de houten gevel van je huisje liggen verf en lak natuurlijk voor de hand. Het kan ook anders. Steek je gevel planken gewoon in de fik! Uiteraard wel met de nodige controle, maar je krijgt zo zonder kwast wel een duurzame gevel. Een nadeeltje is dat er maar een kleur is: zwart!

Voor de ingang van de loods van de Tiny House Academy in Rotterdam verzamelt Jan-Willem van der Male mooie blankhouten planken bijeen. Naast hem staat een grote gasfles en een forse gasbrander. Zijn workshop hout branden kan beginnen! Als de vlam ontstoken is richt Jan-Willem de brander op de op balken liggende plank. Centimeter voor centimeter blakert het hout zwart.

Het is een aloude Japanse manier van het verduurzamen van hout. In eerste instantie ontstaan om dorpjes te beschermen tegen totale verwoesting door vuur. Door de oppervlakte van de gevelplanken eerst aan te branden slaat het vuur minder snel over en zo worden vele dorpen behoed voor totale verwoesting. Gasbranders zijn er in die tijd nog niet. De Japanners zetten de planken rechtop tegen elkaar en steken er vervolgens een vuurtje onder aan. Zo ontstaat een schoorsteeneffect en wordt de gevelbekleding in no-time aangebrand. Deze techniek heet in het land van de rijzende zon shou sugi ban en zorgt naast een brandvertragende werking ook voor een beschermlaag tegen water, insecten en schimmels.

Na het branden pakt Jan-Willem een emmer water en een borstel om de verkoolde laag te blussen en de losse deeltjes weg te vegen. Wat over blijft is een plank zoals je die na een brand verwacht. Eentje met een ruwe craquelé houtskool-look. De plank kan zo gebruikt worden als gevelbekleding voor je tiny house. Het blijft nog wel een tijdje afgeven en door regen en wind brokkelen er in de loop van tijd ook wat stukjes verkoold hout af. Dat is slechts een cosmetisch probleem, want als het hout goed gebrand is blijft de beschermende functie in tact. Afhankelijk van de houtsoort gaat deze gevelbekleding tussen de 15 en 20 jaar mee.

Liever een meer gepolijste uitstraling? Dat kan ook. Gewoon met de schuurmachine erover! De beschermende werking is dan echter niet meer optimaal, waardoor oliën noodzakelijk is. Een klusje dat ongeveer iedere vijf jaar moet worden herhaald. Je hebt dan wel een mooie houten gevel, waarin de houtnerven fraai worden geaccentueerd door de verbranding.

Hoewel het branden, blussen en borstelen van houten planken een leuke en gezellige bezigheid is met een groep vrienden zit natuurlijk niet iedereen hierop te wachten. Geen nood! Er zijn enkele bedrijven die gevelplanken volgens deze Japanse methode snel en egaal kunnen brandden in hun eigen oven en er zijn gespecialiseerde bouwmaterialenzaken die gebrand hout in hun assortiment hebben.

Heb je je fraai zwart geblakerde planken klaar? Dan kun je je gevel gaan afwerken. Dit werkt nagenoeg zoals iedere gevelbekleding. Zorg steeds voor open voegen en monteer bij voorkeur met roestvrijstalen schroeven. Onbehandelde shou sugi ban-planken dien je wel met fluwelen handschoentjes te behandelen om de verkoolde laag niet teveel te beschadigen. Gebruik dan ook beslist geen spijkers!

Jan-Willem is tevreden over het uiteindelijke resultaat dat de deelnemers hebben afgeleverd. Hij heeft hen eerst laten oefenen op de achterkant van de plank om zo te leren van fouten. De planken van zijn eerste workshops heeft de ‘leraar’ gebruikt voor zijn eigen tiny house, dat momenteel op de Rotterdamse Heijplaat staat te stralen. Als afgestudeerd bouwkundige en master architectuur wil hij nog vele tiny houses ontwerpen en bouwen, dus zijn workshops blijft hij ook wel even geven!

Lees het volledige artikel in Klein Wonen Magazine editie 1