Tiny houses in nieuw bos lijkt kip met gouden eieren

Nederland heeft op korte termijn dringend behoefte aan nieuwe natuur en huisvesting voor starters, eenpersoonshuishoudens, senioren en natuurrecreatie. Met het oog op de nieuwe klimaatdoelen is een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om het realiseren van nieuw bos te bekostigen met het daarin bouwen van kleine woningen. Het lijkt de kip met de gouden eieren, want volgens een eerste inschatting kunnen er op die manier de komende jaren 20.000 hectare nieuw bos met daarin 60.000 tiny houses worden gecreëerd met grotendeels privaat geld. In Den Bosch werd in december 2018 de aftrap gegeven voor het in het leven geroepen Testlab Nieuw bos en tiny houses.

Bossen zijn de longen van de wereld en een vorm van bovengrondse CO2-opslag

In opdracht van onder meer de Ministeries van Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit en Economische Zaken & Klimaat kwam het Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI) onder leiding van dr. Guido Enthoven met het rapport Nieuw Bos en Klein Wonen. De makers noemen het in de subtitel een veelbelovende combinatie. Met het klimaatbeleid als uitgangspunt wordt bekeken of enkele maatschappelijke en innovatieve ontwikkelingen kunnen worden gecombineerd om tot een beter beleid te komen. ‘Een belangrijk onderdeel van het klimaatbeleid is natuurlijke koolstofopslag in agrarische en natuurgebieden. Bossen en hout dragen bij aan klimaat, economie, werkgelegenheid, recreatie, waterretentie, biodiversiteit, filteren van fijnstof en reductie van hittestress. Bossen zijn de longen van de wereld en een vorm van bovengrondse CO2-opslag.’, vermeldt het IMI in haar rapportage. Verder constateert zij dat de woningvoorraad aanzienlijk moet worden uitgebreid, er een toenemende belangstelling is voor tiny houses en anders vormen van kleinschalig wonen, een groeiende vraag naar recreatie in de natuur en dat een kwart van de Nederlandse boeren de komende tien jaar wegens gebrek aan opvolging stoppen met hun agrarische werkzaamheden.

Toenemende behoefte aan klein wonen en recreëren in de natuur

Door de afnemende agrarische activiteiten blijven de komende jaren veel weilanden en akkers onbenut. Boeren willen hun land graag behouden en zoeken naar een andere manier om dit rendabel te maken. Ook provincies en gemeenten hebben volgens het IMI vele hectaren agrarische grond in eigendom die kunnen worden aangewend voor nieuwe natuur. Hier liggen dus uitstekende mogelijkheden om nieuw bos te realiseren, want Nederland heeft te weinig bossen voor natuurlijke koolstofopslag. Aan deze transitie hangt uiteraard een prijskaartje. Voor de financiering ziet het IMI volop kansen in de toenemende behoefte aan klein wonen en recreëren in de natuur. Er zijn namelijk grote verschillen in de waarde van bosgrond, landbouwgrond en grond met een recreatie- of woonbestemming. Het rapport rekent voor dat een gemeente haar rendement op landbouwgrond kan verachtvoudigen door er een (voedsel)bos en 4 tiny houses te realiseren. Zo kan het plan voor nieuw bos en tiny houses grotendeels met privaat geld worden gerealiseerd.

De hoop is daarnaast ook gevestigd op de nieuwe Omgevingswet, die in 2021 haar intrede doet

Het klinkt als een kip met gouden eieren, maar er zijn nog behoorlijk wat hindernissen. Zo hebben de grondeigenaren te maken met bestaande bestemmingsplannen, het beleid duurzame verstedelijking, de nieuwe landgoederenregeling, de omgevingswet, de crisis- en herstelwet, de Natuurschoonwet en het Bouwbesluit. Provincies hebben tal van sturingsmogelijkheden om van regelgeving in buitengebieden af te wijken, maar zijn hier tot dusver nog terughoudend in. De aanleg van bos en tiny houses past dan ook veelal niet in het provinciale beleid, maar gemeenten en provincies die ruimte willen bieden kunnen altijd pilots laten starten. De hoop is daarnaast ook gevestigd op de nieuwe Omgevingswet, die in 2021 haar intrede doet. Deze moet initiatieven van burgers en bedrijven meer ruimte bieden met minder bemoeienis van de landelijke overheid. Het IMI stelt dat de Omgevingswet meer vrijheden zal gaan bieden voor ruimtelijke inrichting en er mede op gericht is om vormen van functiecombinatie te faciliteren, zoals het plan in het rapport Nieuw Bos en Klein Wonen.

Het realiseren van (voedsel)bossen in combinatie met tiny houses

Een aantal provincies ziet dan ook wel heil in het plan, dat bijdraagt aan het realiseren van klimaatdoelen en natuur- en woningbouwopgaven. ‘Inmiddels zijn er verspreid over het land een reeks in initiatieven gestart gericht op het realiseren van (voedsel)bossen in combinatie met tiny houses. Rijk, provincies en gemeenten kunnen een belangrijke rol vervullen in het faciliteren van deze ontwikkeling in termen van ruimtelijke bestemming en vergunningverlening. Een voorlopige inschatting is dat door het wegnemen van belemmerende regelgeving 20.000 hectare nieuwe natuur kan worden gecreëerd in combinatie met 60.000 tiny houses ten behoeve van starters, alleenstaanden, senioren of recreatie’, stelt het IMI in haar rapport.

In december 2018 werd in het Provinciehuis in Den Bosch afgetrapt om de kansen uit Nieuw Bos en Klein Wonen uit te werken tot concrete mogelijkheden. Het door IMI en projectbureau Natuurverdubbelaars genomen initiatief wordt inmiddels ook gesteund door de Stichting Tiny House Nederland, Staatsbosbeheer en Link in Green. Besloten is om een Testlab Nieuw bos en Tiny houses in het leven te roepen, waarin provincies, gemeenten en initiatiefnemers samenwerken. Gemeenten en provincies die interesse hebben in het Testlab kunnen een mail sturen naar g.enthoven@imi.nu. Geïnteresseerde potentiële bewoners kunnen zich aanmelden bij het Register voor (aspirant) Tiny House Bewoners.

Meer informatie over het realiseren van bossen is onder andere te vinden op NOS.nl

Het volledige artikel is te lezen vanaf pagina 27 in editie 4 van Klein Wonen Magazine.