Vlier – Sambucus Nigra – het hele jaar door!

Het mooie van de vlier is dat je het hele jaar door kunt wildplukken op en van de vlier. Judasoren (paddenstoelen) groeien er het hele jaar, maar vooral in de winter op. De bloesem in de lente, en de rijpe bessen in de zomer en herfst! De vlier is hét middel tegen de griep. Door de bloesems of de bessen in te nemen kun je jezelf beschermen of de duur van de griep met de helft verkorten. In dit artikel lees je daar meer over.

Bloesem
Van mei tot juni kun je de vlierbloesem oogsten en gebruiken voor zoete gerechten en desserts, limonade, azijn, champagne, pannenkoeken of jam.

Bloesem oogsten
De bloesems kun je beter niet afspoelen, dan mis je een gedeelte van het heerlijke aroma. Ze
smaken een beetje naar muskaat, vanille en honing. Pluk niet teveel bloesems, anders komen er geen bessen. Een wildplukregel is meestal dat je maximaal 20% oogst. Zo hou je een gedeelte voor de insecten en beestjes over, een gedeelte voor andere wildplukkers en een gedeelte voor de plant om zich voort te planten. Laat de bloesem na het plukken even op bijvoorbeeld een schoteltje liggen, zodat de beestjes eruit kunnen kruipen. Je kunt de bloesems op kamertemperatuur drogen.

Bessen
De bessen kun je in augustus/september oogsten. Hele kleine hoeveelheden kun je rauw eten,
maar niet teveel, er zit namelijk cyanide in, wat zorgt voor misselijkheid en diarree. Als je de vlierbessen kookt bevatten ze geen cyanide meer. De bessen smaken zoetzuur en een beetje wrang. Je moet er van houden. Mijn vader drinkt vaak een kopje vlierbessensap en doet net alsof het wijn is. Van de bessen maak je onder andere: sap, glühwijn (met kruidnagel, kaneel en evt. gember), Turks fruit, crumble, vlierbessen/appel compote, azijn of ketchup. Ook kun je ze drogen in een droogoven of bewaren in de vriezer.

Geschiedenis
Vlier werd ooit de medicijnkist van het volk genoemd omdat het veelvuldig en meervoudig inzetbaar was. De vlier werd al in de Steentijd gebruikt. Er zijn resten aangetroffen van de vlier in nederzettingen uit dit prehistorische tijdperk.

Magie
In Denemarken werd een vliermoeder, de Hylde-Moer, in het leven geroepen aan wie men de toestemming moest vragen om vlierbessen te plukken.

Hout
Het hout van oude vlieren is fijn, wit en glad. Timmerlieden hadden er veel waardering voor en gebruikten het voor verschillende voorwerpen, zoals gereedschap voor schoenmakers en klein speelgoed. Vroeger maakte men fluiten van de vlier. Deze werden flierefluiten genoemd. Je kunt het hout van de vlier namelijk makkelijk uithollen.

Verf
Je gebruikt de bessen en het blad voor een groengeelviolet kleur. Het blad geeft geel en de bessen lila paars, tot grijs-zwart.

Verzorgingsmiddelen
Ook is een aftreksel (sterke thee) als huidversterkende lotion of reinigende lotion voor een gevoelige huid te gebruiken.

Geneeskracht
De vlier wordt vooral gebruikt vanwege de zweetdrijvende, infectie werende en ontsteking werende eigenschappen. Het wordt vooral gebruikt bij griepachtige aandoeningen enverkoudheden met koorts, koorts en kinderziekten. Vlierbessen kunnen iets heel bijzonders, ze bevatten een stof die celwanden in ons lichaam dusdanig afsluit dat virussen niet meer binnen kunnen dringen. En dat hebben virussen nodig om zich te kunnen vermenigvuldigen. Waarmee ik absoluut niet wil beweren dat dit de oplossing is voor het coronavirus! Ik heb het over de gewone griepverschijnselen.

De bloesems kun je gedroogd gebruiken, (als je ze niet zelf hebt gedroogd) het zijn uitstekende zweetdrijvers. Drink meerdere kopjes thee bij beginnende griep en kruip dan in bed met extradekens en kruiken om de griep eruit te zweten. Een eetlepel vlierbessensap per dag is voldoende als bescherming, 2 kan ook. En als je denkt dat je griep gaat krijgen elk uur een theelepel.

Je kunt vlierbessensap ongezoet bij de natuurwinkel kopen. Hij smaakt een beetje wrang, je kunt het vlierbessensap met gember, kaneel en kruidnagels een half uur koken. Dan zeven en eventueel met wat oersuiker of dadelstroop zoeten. Vervolgens kokendheet in kleine potjes met een metalen schroefdeksel gieten. Op deze manier kun je het sap jaren bewaren. Aangebroken potjes zet je in de koelkast.

Bronnen: De Groen Zon (Saskia Nieboer), Groot Handboek Geneeskrachtige Kruiden (Geert Verhelst).

Foto: Marin Leus

In 2009 drinkt Marin Leus nog cola, eet knakworstjes en laat lampen aan als ze weggaat. Als zij een jaar later begint te lezen over natuurlijk leven trekt zij naar eigen zeggen haar kop uit het zand. Sindsdien zoekt zij naar een groen leven. Het liefst donkergroen. Ze woont en werkt op biologische boerderijen en verblijft een blauwe maandag in een yurt en een camperbusje. Hoewel Marin nog zoekende is weet zij een ding zeker: wildplukken is haar passie. Ze volgt een permacultuur- en geneeskrachtige kruidenopleiding en biedt nu door het hele land wildplukwandelingen aan. Elk kwartaal schrijft zij voor Klein Wonen Magazine over planten om op te vreten en over haar groene avonturen blogt zij op haar gelijknamig website.

Het artikel is ook te lezen vanaf pagina 81 in editie 8 van Klein Wonen Magazine